I muri te potihanga kia whakatu i nga riu maori toko-ono nga kaikaunihera i whakaaetia otira tokorima ratau i whakahoea kia kaua e whakatu. Tera nga mangai o nga Runanga o nga iwi i te rohe o Whakatane i tu ki te tuku o ratau whakaaro i te pai o te tuhanga riu maori ara nga heatangata o Tuhoe, Ngati Awa, Ngati Rangitihi, Ngati Manawa, Ngati Whare me Ngati Tuwharetoa mai Kawerau ki Te Tai. I puta nga korero a nga mangai toko-ono – e mea ana tokomaha ake te iwi maori 43.5 orau kei te rohe o Whakatane engari kare kau he maori kei te kaunihera o Whakatane kia korerorero rano i a ratau take i a ratau nawe. Tera nga korero a te mangai o Ngati Awa a Leonis Simpson kei te whakapau putea a Ngati Awa ki tona takiwa e ora ai ona iwi o Ngati Awa me te mea hoki ko te hau kainga tenei rohe o Whakatane mo ake tonu atu. Ko te putake a nga kaikorero kia tu ai nga riu Maori ko te tinitini o te iwi maori e nohia nei tenei whenua. I tango nga orau o te maori i te taha maori me te taha auraki o nga kaipoti 35,100 kia whakarite i nga turu maori e toru i runga i te kaunihera o Whakatane mena ka tekau katoa nga kaikaunihera – rahakitia te koromatua.